Život i djelo: Immanuel Kant

Immanuel Kant (1724. – 1804.)

Ова слика има празан alt атрибут; име њене датотеке је kjhkhkkhc48d.png
Život i djelo: Immanuel Kant

Immanuel Kant rodio se 1724. godine u Konigsbergu (Pruska). U periodu od 1732. – 1740. godine učio je u Collegiumu Fridericianum klasične jezike. Od 1840. godine bavi se studiranjem prirodnih nauka, matematike, filozofije i teologije. Profesor na Univerzitetu u Konigsbergu postao je 1770. godine, gdje ostaje do svoga penzionisanja 1789. godine. Na Univerzitetu je držao predavanja iz filozofije, antropologije kao i fizičke geografije. Prema većini biografa njegova života, Kant je provodio ugledan i skroman učenjački život. Umro je 1804. godine svome rodnom gradu, iz koga se nije cijeli svoj život nikada udaljio.

Kant završava razdoblje prosvjetiteljstva, i postavlja nove kritičke temelje filozofije, otvarajući vidike dotada neugledne filozofske, općekulturne problematike i općeživotne orijentacije. Kant prosvjetiteljstvo definira kao: Izlaz čovjeka iz njegove maloljetnosti, za koju je bio sam kriv. Maloljetnost je nesposobnost služiti se svojim razumom bez vodstva nekoga drugoga.

Sa Kantom počinje jedan od najznačajnijih filozofskih perioda, period njemačkog klasičnog idealizma koji ujedno predstavlja treću – kritičku i završnu fazu novovjekovnog evropskog prosvjetiteljstva. Taj prosvjetiteljski put počinje poslije velike revolucije u Engleskoj, doživljava svoju borbenu fazu u Francuskoj jurišom na Bastilju i završava kao kritičko razdoblje u Njemačkoj.

Kant je prvi, jasno i odlučno upozorio na ulogu i značenje subjekta, i tu leži smisao revolucionarnog značenja Kantova kopernikanskog obrata, obrata od predmeta kao centra oko koga se spoznaja kreće, prema subjektu. U svojoj kritičkoj filozofiji, Kant napušta tvrdnje racionalizma da je razum u stanju da sazna stvari po sebi. Time on napušta definitivno dogmatizam, a svoju novu filozofiju naziva kritičkom. Kritička filozofija ima tri pravca djelovanja, kao kritika teorijskog uma, kritika praktičnoga uma i kritika moći suđenja. Kritika teorijskog uma predstavlja Kantovu teoriju spoznaje, kritika praktičnog uma predstavlja negovu etiku, a kritika moći suđenja predstavlja Kantovo estetsko učenje.

Kant se u Kritici čistoga uma pita kako je znanstvena spoznaja moguća, naime on ne postavlja pitanje da li je ona moguća jer sam opstanak egzaktnih znanosti – fizike i matematike to evidentno potvrđuje. Rezultat Kantovog kritičkog ispitivanja moći ljudske spoznaje je sljedeći: samo teoretsko mišljenje nemoćno je da dođe do nekih spoznaja koje leže van granca date realne predmetnosti, tj. predmetnosti koja nem se ne nadaje u oblicima vremena i prostora, tj. van granica prirode – iskustva. To su prvenstveno tradicionalni metafizički problemi, o Bogu, besmrtnosti, duši i slobodi. Kada čovjek o njima razmišlja, on nužno se zapliće u antinomije iz kojih nema evidentnog izlaza.

Kant je etičku problematiku obradio uglavnom u dva djela koja nose naslove Kritika praktičnoga uma i Osnovi metafizike ćudoređa, koja postavljaju filozofsko pitanje – šta treba da činim?. Odgovor na ovo pitanje nalazi se u čovjeku samom, budući da religijski autoriteti, kao ni državni ne mogu biti sigurnija garancija za valjanost ljudskog djelovanja od njegove vlastite svijesti, odnosno svijesti koja ga obavezuje na ćudoredno djelovanje. Kant smatra da nigdje, kada ljudska svijest radi po principima straha i nade – a ne iz dužnosti ne može biti govora o istinskom moralu.

Moralno djelovanje ima svoj smsao i svoju svrhu u sebi, a u dužnosti koju otkriva ima svoj autonomni izvor. Dužnost kao unutrašnji zakon vlastitog uma izrečena je u formuli Kantovog kategoričkog imperativa, koji glasi:
Radi svagda tako da možeš htjeti da princip tvoga djelovanja vrijedi kao općenit zakon.


Autor: Senad Arnaut

Upute na tekst:

Immanuel Kant: Kritika čistog uma.
Immanuel Kant: Kritika praktičkog uma.
Immanuel Kant: Kritika moći suđenja.
Vladimir Filipović: Klasični njemački idealizam.
Vladimir Filipović: Filozofijski rječnik.

Ова слика има празан alt атрибут; име њене датотеке је kjhkhkkhc48d.png
Podržite naš rad čitanjem i dijeljenjem naših tekstova sa vašim prijateljima.
Hvala! ❤