Simbolika divanske poezije

This image has an empty alt attribute; its file name is kjhkhkkhc48d.png

Simbolika divanske poezije

Poezija koja je stvarana na turskom, perzijskom i arapskom jeziku tokom perioda okupacije Osmanskog carstva na području Bosne i Hercegovine spada u divansku poeziju koja je svoj period kulminacije doživjela u 17. stoljeću, te nestala krajem 19. stoljeća. Riječ divan je arapska riječ, koja u prijevodu znači skup ili zbir, te označava zbirku pjesama pisanu i sastavljenu na jedan specifičan način, po ugledanju na kanonske pjesnike i perzijsku književnost.                

Divanska poezija ima svoje utočište u islamskoj mističkoj filozofiji poznatoj kao sufizam ili tesavvuf, što predstavlja učenje po kome sav materijalni svijet predstavlja odraz apsolutnog duha. Divanska poezija je pisana jezikom alegorije i puna je simbola koji traže pojašnjenje i dublje značenje, te se može reći za mnoge pjesme da su čisto ljubavne, jer u sebi sadrže elemente ljubavne lirike, poput elemenata čežnje za dragom, patnje, tuge zbog rastanka.

Osnovni simboli divanske poezije su ljubav, vino i ljepota. Ljubav se iskazuje upravo ovim terminom, te je načešće subjekat sakriven, dok simbol vina predstavlja opijenost, te što je ta opijenost veća samim time je predanost iskrenija i jača, te se vino ne shvata doslovno kao vino, već kao naša predanost istinskim strastima i žudnjama. Ljepota koja se javlja kao još jedan simbol divanske poezije, predstavlja savršenu vrhovnu ljepotu. Ono što je posebno interesantno jeste da pjesnik sebe predstavlja kao bezvrijednog, jadnog te sitnog u odnosu na vrhovnu ljepotu, koja se često proteže u pjesmama divanske poezije. Još jedan simbol koji pjesnici divanske književnosti koriste jest simbol ptice. Jedna od njih je mitski simbol labud kaknus, a riječ je o ogromnoj ptici koja živi hiljadu godina nakon čega sagorijeva, ali u pepelu ostaje jaje iz kojeg se ponovo rađa i upravo zbog tog procesa ova ptica se koristi kao symbol dugovječnosti i preporođenja, ali se koristi i u značenju zvučnih efekara, jer iz njenog kljuna, koji ima 300 rupa, odzvanjaju zvuci. Potom se javlja i ptica huma, koja je u divanskim pjesmama predstavljena kao sreća. Simbol koji se često javlja jest i cvijet narcis, predstavljen pretežno kao legendarni lik,koji  simbolizira pojam besprijekorne ljepote i samozaljubljenosti. Nebeska tijela su česti simboli koji se pojavljaju u pjesmama, naročito sunce koje je većinom predstavljeno kao moć, potom mjesec, i druge planete.

Pjesme divanskih pjesnika pune su mističke terminologije, koja se mora poznavati da bi se moglo pristupiti čitanju tih stihova. Mistički motivi su preuzeti iz arapske islamske poezije, te iz perzijske tradicije, a javljaju se i junaci iz klasičnih djela te književnosti, kao što su vladaci, junaci i likovi iz ljubavnih spjeva. Tumačenje divanske književnosti i pjesama jeste zapravo alegorijsko-mistično tumačenje, po kojem ne treba ništa shvatiti doslovno, te da zapravo iza svake divanske pjesme postoji sistem simboličkih i metaforičnih značenja.

Što se tiče forme divanskih pjesama, zna se tačno koji i kakav tematski i emocionalni sadržaj se iskazuje unutar određene forme. Najučestalija forma divanske književnosti jest gazel. Lirska pjesma koja sadrži između 5 i 15 distiha ili bejtova, te pjeva uglavnom o mističkim temama. Ovom vrstom pjesnici su iskazivali svoju ljubav, duševna stanja i sudbinu, te upravo zbog toga je bila najčešća i omiljena pjesnička forma divanske književnosti. Još jedna od formi koja se pojavljuje u divanskoj književnosti jeste kasida, duža pjesma koja ima između 20-30 bejtova, a vezuje se za opise ljubavnih rastanaka, opise putovanja, nekih svečanosti, ili pak hvalospjev. Tarih je pjesnička vrsta koja je kraći stihovni oblik, najčešće pisan u povodu nečije smrti, rođenja, te drugih značajnih događaja. Javljaju se i rubaije, koje izražavaju duboku misao prožetu osjećanjem, ali je misaona komponenta dominanta. Rubaijom se sa malo riječi može izraziti filozofska misao, ali i doživljaj pjesnika.

Slušaj, moj stari druže, ovo je nauka najviša:
pohlepa za tim svijetom nek se u tebi stiša.
Privezi lađu kraju pa skromno i veselo živi,
gledajuć’ kako se nebo igra slijepog miša (Omer Hajjam)

Autorka: Elma Mujić

Upute na tekst:

Muhsin Rizvić: Pregled književnosti naroda Bosne i Hercegovine
Starija književnost
.

This image has an empty alt attribute; its file name is kjhkhkkhc48d.png

Podržite naš rad čitanjem i dijeljenjem naših tekstova sa vašim prijateljima.
Hvala! 🙂