Naselja butmirske kulture: Elementi duhovne kulture

Ова слика има празан alt атрибут; име њене датотеке је kjhkhkkhc48d.png
Naselja butmirske kulture: Elementi duhovne kulture stanovnika naselja Nebo

Najznačajniju komponentu duhovne kulture butmirske grupe čine plasične izrađevine od pečene zemlje. U prethodnom dijelu rada spomenuto je nekoliko elemenata, tj. nalaza koji su mogli biti povezani sa duhovnom kulturom stanovnika naselja Nebo, a to su bili čekići od pečene zemlje, hamajlije, tj. privjesci koji su mogli imati neku ulogu u kultovima, a tu je i jedan koštani predmet probušen na vrhu, koji je također mogao služiti kao neka vrsta hamajlije, ali plastika pronađena na ovom lokalitetu predstavlja jasan dokaz postojanja duhovnog života, tj. kroz proučavanje te plastike može se saznati nešto više o duhovnom životu ne samo stanovnika naselja Nebo, nego i cjelokupne butmirske kulture. Na ovom lokalitetu nije pronađena, kako navodi Benac u knjizi Kulturna historija Bosne i Hercegovine, velika količina fragmenata, kao što je to slučaj sa lokalitetom Butmir, ali su ipak prisutni.Jedna dobro očuvana glava i dvije druge druge fragmentovane terakote čine cjelokupan inventar figuralne plastike na otkopanom dijelu naselja.

Pronađena glava od terakote je izrađena od crno pečene zemlje, vrat je izrađen jako pravilno, pa Benac pretpostavlja da je glava pravljena posebno, pa je nakadno stavljena na ostatak tijela, koje nije sačuvano. Glava je jako čudno izrađena i to se može vidjeti kada se glava promatra iz profila, tek tada se vidi kako je tjeme jako unazad zabačeno, a lice se produžava u kosoj ravni; ono je također istureno. Ovaj fragmenat je specifičan po nedostataku usta i brade, što ga ujedno i razlikuje od svih fragmenata plastike pronađene na lokalitetu Butmir, a tehnikom urezivanja je na glavi predstavljena jedna traka koja ide oko glave, najvjerovatnije je u pitanju neka vrsta dijademe, a na obe strane lica i na prednjem dijelu vrata vide se jasni ostaci crvene boje. Opisani fragmenat je jedini pogodan za analizu duhovne kulture na ovom lokalitetu, jer su ostali malobrojni fragmenti jako slični onima pronađenim na lokalitetu Butmir, a to su jedna statueta kod koje je donja površina ravna, a noge nisu bile označene, i jedna statueta koja pripada tipu plosnatih statueta sa horizontalnim patrljcima.

Ono što je specifično na pronađenoj glavi od terakote jeste ta crvena boja, za koju Benac navodi da je možda obilježje nekih promjena koj su zadesile stanovnike ovog naselja, i postavlja se pitanje da li su stanovnici naselja Nebo svoje lice bojili crvenom bojo – bojom krvi.Stanovnici naselja Nebo bavili su se lovom i zato nije nerazumljiv običaj mazanja crvenom bojom.Sama crvena boja može biti znak koji u svijest priziva dva suprotna pojma, i život i smrt, crvena boja jeste boja krvi, ali krv ne znači samo smrt, krv kola ljudskim organizmom i omogućava život, dakle, s jedne strane je to  boja smrti, tečnosti koja curi iz tijela ranjenog čovjeka, kao i iz tijela ranjene, lovljenje životinje, dok je s druge strane boja tekućine koja je uslov za postojanje života. Zaključak koji Benac daje povodom značaja i upotrebe glave od terakote je da je to kultni objekat-idol, na kojem je običaj bojenja crvenom bojom prenesen iz stvarnog života ili iz dalje lovačke tradicije ove društvene grupe.

Pored antropomorfne plastike, na ovom lokalitetu je pronađena i zoomorna plastika, i to jedna glava goveda ili svinje, a slični primjerci su pronađeni i na lokalitetu Butmir, što  još jednom ukazuje na povezanost ovih lokaliteta, a ukazuje i na određene aktivnosti stanovnika, na njihova zanimanja, na bavljene uzgojom stoke, na lov, itd.


Autorka: Zerina Kulović

Upute na tekst:

Benac Alojz: Način stanovanja u prehistorijskim periodima Bosne i Hercegovine.
Benac Alojz: Prehistorijsko naselje Nebo i problem butmirske kulture.
Benac Alojz: Neolitski telovi u sjeveroistočnoj Bosni i neki problemi bosanskog neolita.
Benac Alojz: Praistorija jugoslavnskih zemalja II, neolitsko doba.
Benac Alojz: Kulturna istorija Bosne i Hercegovine.
Gavela Branko: O originalnosti i datovanja butmirske kulture.

Ова слика има празан alt атрибут; име њене датотеке је kjhkhkkhc48d.png

Podržite naš rad čitanjem i dijeljenjem naših tekstova sa vašim prijateljima. 
Hvala! ❤