Umjetnost na sceni: Balet P. I. Tchaikovskog


Ова слика има празан alt атрибут; име њене датотеке је kjhkhkkhc48d.png
Umjetnost na sceni: Balet P. I. Tchaikovskog

Početkom 19. stoljeća, u samom procvatu Romantizma, još jedna forma umjetnosti i sofisticiranosti prelazi u isti oblik romantičarske opijenosti svojim gipkim pokretima stopala i ruku: na scenu dolazi romantičarski balet.

U ovu plesnu formu po prvi put ulazi motiv ljubavi i nježnosti, a samim time u centru plesa više nije mišićavost muškarca i njegova atletska građa za akrobacije, već ženska nježnost i prefinjenost u malim romantičnim pokretima. Baš u ovo vrijeme tadašnja carska Rusija i predivni Sankt Petersburg postaju idealna svjestska pozornica za nove scene i činove baleta. Ovdje koreografi Marius Petipa (1818–1910) i Lev Ivanov (1834–1901) publici donose predivna djela Petra Iljiča Čajkovskog poznatog tvorca tri najljepše scenske bajke ikad: Labuđe jezero (1895), Uspavana ljepotica (1890) i Orašar (1892).

Jedan od načina da umjetnost dosegne svoj vrhunac jeste težnja ka savršenom skladu i to je ono u čemu je Čajkovski upravo uspio u svojim djelima. Svaku scenu neumorno je pratio orkestar sa raznovrsnim pratećim melodijama koje su naglašavale osjećaje koje autor pokušava prenijeti publici: ljubav, sreća, tuga i radost. Raznovrsnost elemenata dokazuje i pojava orijentalnih motiva u Orašaru kao što je Arapski ples. U početku se melodija proširuje kao dim na pozornici, čiji efekat postižu „tihim violinama“, a zatim praćena orkestrom blago utihne dubokim kontrabasom. Također, posebna crta koja je došla do izražaja u Uspavanoj ljepotici jeste pojava likova Mačak u čizmama i Bijela mačka čiji identitet se objašnjava pratećim melodijama u pozadini: još jedna metoda Čajkovskog kojom publici preko muzike prenosi utiske. Ono što razdvaja Labuđe jezero od Orašara i Uspavane ljepotice je prisutnost kompletnog orkestra u jednom momentu u druga dva baleta, a ne periodično po dijelovima u prvom.


Simbolična pozadina je još jedan neizostavan dio ovih djela. Tako, naprimjer, u Labuđem jezeru imamo simboliku labuda koji u to vrijeme predstavlja rangiranje kvaliteta, od moći do ljepote, uključujući mitologiju, poeziju i umjetnost. Ono što je još karakteristično za ovo djelo jeste da je, uprkos tome što djelo pripada romantičarskom baletu, objedinilo i Romanticizam i Klasicizam. Elementi Romanticizma su nam već poznati i kriju se u radnji, priči i emocijama koje ih prate. Klasicizam se ogleda u formi i strukturi koja je fenomenalno odrađena, kao što vidimo u prethodno spomenutim primjerima orkestra. Muzika se postepeno ili naglo penje i spušta prateći radnju i dojam izazvan kod gledaoca što ostavlja još jači utisak na dvoranu.

Najljepše u svemu tome jeste činjenica da ova djela još uvijek žive u pozorištima diljem svijeta i da se generacije balerina odgajaju na Labuđem jezeru. Koliki uticaj je ruska plesna scena imala na svjetsko poimanje odlaska u pozorište svjedoči upravo ta činjenica da se i danas ova tri baleta rasprodaju bez imalo oklijevanja kod gledalaca.


Autorka: Jasmina Ejubović

Upute na tekst:

Jean Sorabella: The Ballet (Essay).
Painting with music: How Tchaikovsky used the orchestra to create unrivalled ballet scores by John Snelson.
Swans and Swan Lake: from Tchaikovsky to Matthew Bourne by Bethany Nichol

Ова слика има празан alt атрибут; име њене датотеке је kjhkhkkhc48d.png
Podržite naš rad čitanjem i dijeljenjem naših tekstova sa vašim prijateljima.
Hvala! ❤