Prahistorijsko naselje na riječnim terasama Dunava

Dupljajska kolica iz bronzanog doba, stara oko 3500 godina

This image has an empty alt attribute; its file name is kjhkhkkhc48d.png
Prahistorijsko naselje na riječnim terasama Dunava – Naselje na prahistorijskom lokalitetu Žuto Brdo

Lokalitet Žuto Brdo nalazi se na samoj obali rijeke Dunava. Ovo područje prvi je istražio arheolog Rastko Vasić, tako da je on prvi koji je uočio poziciju naselja. Radi se, dakle o lokalitetu koji je smješten na obali, na plodnim riječnim terasama. Kulturni sloj leži na slojevima krupnog šljunka kao dubljoj podlozi, koju su ovde reke naslagale u toku dugog niza godina.

H. A. Bankoff u svom članku pod nazivom Metal ores and trade on the middle Danube, u knjizi Ancient Europe and the Mediterranean: Studies presented in honour of Hugh Hencken, govori o tome da je rasprostranjenost lokaliteta na obali Dunava jasan dokaz kontakata između tih grupa ljudi. Dalje, govori o tome kako kulturne grupe treba prestati posmatrati kao neke potpuno u sebe zatvorene cjeline ograđene neprobojnim štitom, a da ih treba početi gledati kao grupe indivudua, ljudi, koji su dolazili u kontakt jedni sa drugima, na isti način na koji ljudi i danas susreću jedni druge, izmjenjuju svoje kulturne tekovine, svoja poljoprivredna i druga dobra. The distribution of sites along the southern Middle Danube strongly suggests that the cultures in the Middle Bronze Age represent a group of interlinked local trade networks. U tom smislu je i lokalitet Žuto Brdo igrao važnu ulogu samim svojim položajem.

Vasić u Starinaru srpskog arheološkog društva iz 1907. godine kaže da su na lokalitetu pronađene jame, koje su bile ispunjene peskom tamnije boje, te se time razlikovahu od njihove neposredne okoline. Veoma je verovatno da su te jamice ležišta negdašnjeg kolja, koje je bilo opleteno prućem i olepljeno blatom. Fragmenti pečenog lepa nađeni su. U blizini tih jamica pronađene i veće jame koje su imale levkasti oblik, a u njima su nađene životinjske kosti i komadići ugljena. Upotreba ovih jama ne daje se pouzdano odrediti; ali je izvesno da su one ljudska tvorevina. Vojislav Trbuhović čak kaže da postojeće veće jame, možda nisu bile ništa drugo nego jame za otpatke, jer je kao što je već rečeno, njihova unutrašnjost bila ispunjena životinjskim kostima i ugljenom.


Na ovom lokalitetu, kao i drugim lokalitetima dubovačko–žutobrdske grupe u okviru kojih postoje indicije za prisustvo naselja, Garašanin u svojoj knjizi Praistorija na tlu SR Srbije, navodi kako postojeće naselje ne bi bilo naselje tel tipa. Može se samo predpostavljati da na Žutom Brdu nije u pitanju višeslojno naselje, tj. naselje na kojemu su živjele nekolike generacije stanovnika, odnosno da naselja dubovačko–žutobrdske grupe nisu bila naselja od velikog značaja u smislu praćenja kulturnih slojeva sa jasno izdvojenim naseobinskim centrima, jer detaljnijih podataka nema. Garašanin kaže da postojanje kuća na Žutom Brdu potvrđuju i slična otkrića takvih konstrukcija na lokalitetima Orašje kod Dubravice te Grad na Usju. Dakle, mišljenja su podijeljena, a nedostaju sistematska istraživanja koja bi potvrdila bilo koje od navedenih tvrdnji.

Kuća u Orašju kod Dubravice pokazala je, kako kaže Garašanin u gore navedenoj knjizi, i tragove kućnog lepa, kao i tragove ognjišta, što potvrđuje postojanje stambenih objekata, o kojima nažalost detaljnijih podataka nema. Nameće se pitanje, da li je možda postojao još neki oblik kuća osim tog četverougaonog, ali o odgovoru na to pitanje možemo samo nagađati s obzirom na nedostatak informacija. Te četverougaone kuće su, kako navodi Vojislav B. Trbuhović u knjizi Problemi porekla i datovanja bronzanog doba u Srbijiimale nadzemnu konstrukciju, iako Vasić spominje i izvjesne stambene objekte koji su imali djelimičnu nadzemnu konstrukciju, a dijelom su bili ukopani u zemlju, ali se oblici tih konstukcija nisu mogli ustanoviti pa se ostavlja otvoreno to pitanje postojanja nekog drugog oblika osim četverougaonog.


Autorka: Zerina Kulović

Upute na tekst:

Bankoff David:Ancient Europe and the Mediterranean: studies presented in honour o Hugh Hencken.
Garašanin Milutin:Praistorija na tlu SR Srbije.
Garašanin Milutin:Umetnost na tlu Jugoslavije- Praistorija.
Garašanin Draga i Garašanin Milutin:Arheološka nalazišta u Srbiji.
Garašanin, Milutin u:Praistorija jugoslavenskih zemalja, IV bronzano doba.
Letica Zagorka: Antropomorfne figurine bronzanog doba u Jugoslaviji.
Trbuhović Vojislav:Problemi porekla i datovanja bronzanog doba u Srbiji.
Vasić M. Milivoj: Praistorijska votivna grivna i uticaji mikenske kulture u Srbiji.
Vasić M. Milivoj: Žuto Brdo: Prilozi za poznavanje gvozdenog doba u dunavskoj dolini.
Vasić M. Milivoj:Preistorijski obredni predmeti.
Vasić M. Milivoj:Žuto Brdo.

This image has an empty alt attribute; its file name is kjhkhkkhc48d.png
Podržite naš rad čitanjem i dijeljenjem naših tekstova sa vašim prijateljima.
Hvala! ❤