Odnos prema promjeni u Prustovom djelu “Jedna Svanova ljubav”

Sandro Botticelli, Les filles de Jetró

Ова слика има празан alt атрибут; име њене датотеке је kjhkhkkhc48d.png
Odnos prema promjeni u Prustovom djelu Jedna Svanova ljubav

Roman Jedna Svanova ljubav dio je Prustovog ciklusa U traganju za izgubljenim vremenom. Ovaj Prustov roman, napisan na preko dvije stotine stranica, počinje opisom nesvakidašnje grupe ljudi okupljene oko Verdirenovih; gospođe i gospodina Verdiren. Verdirenovi predstavljaju atipičan primjer sloja koji je produkt kolizije razdoblja plemstva i razvoja srednje, građanske klase, takozvane sitne buržoazije. Verdirenovi su zatvorena grupa, odlikuje je istomišljeništvo i stalan, neizmjenjen sastav. To su poglavito obrazovani ljudi, ali ljudi koje je nekada prožimala briga o hrani i odjeći, o opstanku, i neizvjesnosti budućnosti. Njihov ukus je nedovršen, on nije do kraja formiran, ali im to ne smeta da pojmu umjetnosti i izvrsnosti odjenu vlastita odijela, na kojima se ističe vez gospođe Verdiren, koja je vođa i kičma grupe. Ne bi bila velika greška okarakterisati Verdirenove kao malograđansku, skorojevićku porodicu koja ne pronalazi vlastito mjesto u salonskom životu Pariza. Oni umjesto da očajavaju zbog toga, motivisani taštinom, formiraju svoj krug i obrazuju jedinstvenu kombinaciju salonskog i vagonskog. Ili, grubo rečeno, grupa Verdirenovih prezentuje karakterističnu kombinaciju novca i neukusa.

Svan, po kome je roman i nazvan, u odnosu na svoj psihološki otisak, opisan je prilično rudimentarno. Prust je u Svanu ovaplotio zamršen sistem socijalnih relacija, temeljito obrazovanje i naznake izvrsnog i neubjedljivog duha, ali i životnu neodlučnost na račun koje se animalnost ljudske prirode njemu mogla činiti ekstatičnom. Svan je lične veze, koje je imao zahvaljujući porodičnom porijeklu, koristio da bi došao do užitaka. Sem ljubavnih postignuća Svan drugih nije ni imao, mada kod njega dosta stvari ostaje neodređeno. U društvo Verdirenovih ušao je zahvaljujući Odeti, koju su mu na mnoge načine htjeli učiniti dragom.


Kroz odnos Odete i Svana najbolje se odgonetava lik protagoniste. On vidi u ljudima specifične crte likova velikih majstora. On ih voli zbog najobičnijih stvari, koje predmetima njegove ljubavi ni malo nisu poznate, a i kada bi znali, bile bi im krajnje strane i nerazumljive. Istovremeno, on ne umije postati jedan od njih, odbija da se mijenja i ne želi nikoga da mijenja. Odetu je zavolio, kao i muziku, kod Verdirenovih. No, na drugoj strani, prodoran pogled, staloženost i usrdnost kao da su izazivali Verdirenove. Provocirale su ih njegove neizrečene presude, njegove misli koje su im ostale nesaznatljive, ali izvan svega to što nije bio dio njihovog reda. Njemu su saloni Pariza i ljudi na visokim položajima mogli priznati pravo u mnogim stvarima, mogao je biti jednim od njih kada to poželi. Verdirenovi su ga upravo tako i gledali, kao nekoga ko ne pripada njima. On je kod njih, pak, čini se, volio upravo taj naročit ton kojim su dočaravali sve druge kružoke i salone, taj njihov utisak svečanog, i prizvuk umjesnog koji se provlačio kroz razgovore članova.

On uspjeva zavesti Odetu, ili mu to tako izgleda. Od tada on vjeruje da je oduvijek i bio kod Verdirenovih radi nje. Dani su im dugi, a noći prekratke, a sve kulminira u njegovoj želji da je u cjelosti posjeduje. Od tog momenta, Prust glavnog lika potpuno podređuje njegovoj želji. Ona ga postepeno razobličava i upravo stavlja na milost i nemilost subjekta koji je bio predmet želje. Da li je riječ o tome da se želja za vlašću i posjedovanjem u jednom odnosu pretvara u mržnju i nadmetanje, ili o nečemu drugome, čitalac će sam da odgovori. Dalje je riječ o sjećanju na vrijeme koje je izmaklo, o krhotinama na koje se kaleme neosnovane Svanove nade. Kao što najčešće biva, nada i ne treba osnova. Surogat ljubavnog odnosa čini da njegovoj nemogućnosti da postane ono što nije bude pridružena i nemogućnost da bude ono što je bio. Svanov lik je stvaran u mjeri u kojoj i vrijeme kojeg nema, on je tu tek kao želja koja iščezava pred neumilnim pritiskom svakodnevnice. Stvarnost nasrće jer želi da se prizna, dok on odstupa smrvljen, iskorišten. On na kraju treba još samo da prizna da njegova želja i nije bila iskrena.  


Autor: Stefan Elezović
Ова слика има празан alt атрибут; име њене датотеке је kjhkhkkhc48d.png

Bilješka o autoru:

Stefan Elezović, rođen 1995. (Njemačka). U Tuzli diplomirao filozofiju i sociologiju, u Mostaru magistrirao sociologiju. Između ostalog, piše poeziju. Pjesme su mu objavljivane u časopisima „Srp“, „Bokatin Dijak“, kao i u zbornicima; “Mladi dolaze” 2017, “Laza Kostić, Austrija 2018.”, “Musa Ćazim Ćatić” (2018), „Kiprijanov Kladenac 2019“, zastupljen je pričama u zbornicima “Priče iz komšiluka 2”, i „Ko su bile naše heroine“, 2020. Objavio zbirku poezije „Lešinari“ 2018. godine.

Ова слика има празан alt атрибут; име њене датотеке је kjhkhkkhc48d.png
Podržite naš rad čitanjem i dijeljenjem naših tekstova sa vašim prijateljima.
Hvala! ❤