Majanski kompleks Kopan

Kopan, Honduras

Ова слика има празан alt атрибут; име њене датотеке је kjhkhkkhc48d.png
Majanski kompleks Kopan

Honduras, zemlja centralne Amerike sa izuzetno bogatom ali turbulentnom prošlošću. Desetine arheoloških lokaliteta su razbacane diljem ove zemlje centralne Amerike. Jedan takav lokalitet je i Kopan. Smješten unutar goleme tropske šume uz rijeku istog imena, ovaj grad odiše vremenom koje je odavno zaboravljeno. Historiju Kopana je moguće pratiti u rano predklasično doba koje se datira oko 1000 – 800. god. pr. n. e. O vladarima pomenutog perioda, arheološki ali i historijski se jako malo zna. Sam lokalitet je ogroman te pokriva površinu od 25 kvadratnih kilometara a nalazi se u zapadnom Hondurasu nekih 160 km jugoistočno od grada San Pedro Sula te 16 kilometara od granice sa Gvatemalom. Jednom kada se stigne unutar ovog kompleksa, stepenaste piramide, obelisci te druge građevine su razbacane diljem golemog prostora što ga Kopan zauzima, pa imate dojam da ste se vratili natrag u prošlost.

Kako se o ranoj historiji Kopana i njegovih vladara jako malo toga zna, prekretnica se desila kada je 426. godine kralj Kinič Jaks Kuk Mo osnovao tzv. novu dinastiju Sunca kojom započinje novo historijsko doba Kopana. Ova dinastija, vladati će gradom punih 400 godina gdje će se smjeniti oko 17 vladara. Smatra se kako je Kinič Jaks Kuk Mo rođen u Tikalu a da ga je na tron Kopana postavio njegov kralj po imenu Sijaj Čan K’avil II, čime je vjerovatno Kuk Mo vladao Kopanom kao vazal Tikala.


Pod vladavinom vladara Kuk Mo, Kopan se počeo značajno širiti te je ekonomski dosta uznapredovao. Veoma brzo Kuk Mo je stavio ogroman dio teritorija pod svoju kontrolu sa većim brojem vazala. Najznačajniji vazal je bio grad Kurigua koji je bio smješten nekih 48 kilometara zapadno od Kopana. Taj se grad dosta značajno proširio pod vladavinom Kopanskog vladara po imenu Uahaka Ub’ah K’avil koji Kopanom vlada oko 7. stoljeća. No, kako izvori pominju, Kalakmul, nekoć jedna od najmoćnijih Majanskih država, imala je sopstvene interese za grad Kurigu-u čiji je vladar po imenu Kak Tiliv Čen Jopan pomogao u zavjeri da se ubije Uahaka, vladar Kopana. Akcijama je rukovodila tadašnja vlast iz Kalakmula kojoj je sigurno smetala teritorijalna ekspanzija grada Kopana i njegovih vladara ali je zauzvrat pomogla gradu Kurigu-i da povrati svoju nezavisnost i teritoriju.

 Period velikog procvata Kopana nastupa u kasnom klasičnom periodu (600 – 900. godina) kada je je Kopan uspio ostvariti kulturne veze sa San Andreasom u državi El Salvador. Tipična keramika sa natpisom ‘Oks Vi’l’ je otkrivena diljem Kopana a termin se prevodi kao ‘izobilje’.

Iako još nisu utvrđeni odnosi ove dvije zemlje, arheolozi smatraju kako su one bile poglavito trgovačkog karaktera. Kopan je jedan od rijetkih gradova Maja koji je prepun inskripcija o vladarima, prikazima ratnih scena, scena sa žrtvovanjem zarobljenika itd. U arhitektonskom smislu, unutar Kopana nalazi se serija građevinskih objekata, stela, velike i male plaze, nekoliko hramova i kraljevska grobnica te nekoliko igrališta. Najznačajnina građevina unutar grada je definitivno Hijeroglifska plaza unutar koje se nalaze čuvene stepenice sa inskripcijom. Stepenice zahvataju dimenzije od vrha ka dnu nekih 26 metara a dužina svake stepenice je 10 metara. Sastoje se preko 2000 kamenih blokova ispisanim Majanskim jezikom na 63 stepenice. Stepenice kronikuju najstariju historiju grada Kopana i njihovih vladara. Njihovu gradnju je naručio 710. godine upravo kralj Uahaka a stepenice su značajno proširene zapisima sve do 755. godine.

U historijskom kontekstu, lokalitet je prvi put opisao 1576. godine Diego Garcia de Palacio. Drugi put se Kopan pominje u 19. stoljeću kada su lokalitet obišla dva vojna komandira po imenu Jean Frederic Waldeck te Juan Galindo ispred vojske Gvatemale. Prvu preciznu mapu sa rasporedom građevina unutar Kopana proizveli su 1841. godine dva istraživača po imenu John Lloyd te Frederick Cathewood 1841. godine. Upravo su ovi opisi, te mapa Kopana potakli prva arheološka istraživanja unutar ovog grada koje je izveo 1880-90. godine Alfred Maudslay a kasnije se oko 1935-46 istraživanju i restauraciji lokaliteta pridružio i Carnegie Institution.

Kopan je svoj vrhunac doživjeo oko 7. stoljeća kada je bio dom za oko 20, 000 ljudi. Splet okolnosti, ratovi sa rivalskim gradovima, doveli su Kopan do one tačke kada njihovi vladari nisu mogli uspješno odbijati napade drugih gradova. Pod sve većim pritiskom domaćeg staleža, sveštenstva te čestih buna unutar grada, Kopan je misteriozno napušten oko 9. stoljeća. Arheolozi još uvijek tragaju za tim odgovorima, no dosadašnja arheološka istraživanja nisu polučila neke konkretne odgovore na pitanja posljednjih dana ovog čuvenog Majanskog kompleksa.


Autor: Amar Tufo

Upute na tekst:

https://www.themayanruinswebsite.com/copan2.html

https://www.globotreks.com/destinations/honduras/mayan-ruins-copan

Ова слика има празан alt атрибут; име њене датотеке је kjhkhkkhc48d.png

Bilješka o autoru:

Amar Tufo je 27- godišnji, diplomirani bačelor arheologije sa primarnim interesom za arheologiju i historiju starog Bliskog Istoka. Iskusan višegodišnji Linux bloger te osnivač i odgovorni urednik Linux portala BHLLinux.com.BHLLinux.com

Ова слика има празан alt атрибут; име њене датотеке је kjhkhkkhc48d.png
Podržite naš rad čitanjem i dijeljenjem naših tekstova sa vašim prijateljima.
Hvala! ❤