Walt Whitman: Pjesnik ljubavi

Ove slavopjeve

Ove slavopjeve, pjevane da pozdrave moj prolaz
kroz svijet koji vidim,
Mjesto zaključka posvećujem Nevidljivom Svijetu.


(W.W., 1871.)

Walt Whitman (1819. – 1892.)

Ова слика има празан alt атрибут; име њене датотеке је kjhkhkkhc48d.png
Walt Whitman: Pjesnik ljubavi

Verovatno je nemoguće dati zadovoljavajuću definiciju jednog često upotrebljavanog, pa i zloupotrebljavanog pojma pojma veliki pesnik. Pitanje je čak da li bi napor takvog definisanja uopšte i imao pravog smisla i opravdanja. Pa ipak, kada bismo pokušali da tragamo za nekim zajedničkim karakteristikama, za znacima koji se ponavljaju kada je reč o pesnicima obeležavanim i razvrstavanim u velike, morali bismo zapaziti da su to, između ostalog, i pesnici sa permanentno nedovršenom sudbinom; pesnici čije delo ne prestaje da se preobražava u duhu generacija čitalaca i tumača, otkrivajući u tom preobražaju nove prostore, za novi sluh i nova prepoznavanja.

Na primerima dela takvih pesnika, na odnosima koje jedna generacija ili epoha sa tak vim delom uspostavlja, potvrđuje se priroda osećaj nosti te generacije ili epohe koja vrednuje ono što joj prethodi u svetlosti sopstvenih uverenja ili ne doumica. Veliki pesnici su oni na kojima se takva vrednovanja najčešće izoštravaju; njihova je sudbina nedovršena jer je razgovor o njima nedovršen, i obećava da potraje koliko i razgovor o samoj poeziji. (Pesnici koji su, recimo, manje veliki, brže se, lakše i konačnije razvrstavaju u nepouzdane pregrade književne istorije i na osvojeni minimum prostora u antologijama – ali se zato o njima retko kada i povede ozbiljniji razgovor.)


Posmatrano iz ove perspektive, pesničko delo Volta Vitmena nesumnjivo obezbeđuje svome autoru atribut velikog pesnika. Od trenutka prvog pojavljivanja pa sve do naših dana Vitmenova je poezija izazivala nedvosmisleno glasne i često vrlo suprotstavljene komentare, koji se kreću u rasponima od grevne ili hladne negacije do panegirika; ona se nametnula kao fenomeno kome su savremenici morali da se izjasne, da bi svojim izjašnjavanjima poveli jedan razgovor koji traje i danas. Ako ništa drugo, reakcija na Vitmenovu poeziju bila je i jeste sve pre nego ravnodušnost – kako pre jednog veka, tako i danas, kada je ta poezija sagledana u slojevitosti svojih začenja, osvetljena iz toliko razlici tih uglova i prokomentarisana na tolikim stotinama (i hiljadama) stranica kritičke proze – a da pri tom još uvek izaziva izvesne diskusije, ili inspiriše na određenu svežinu kritičkog pristupa. Vitmen je od početka bio i do danas ostao živi pesnik, dejstven u prostoru moderne poezije u kojem se osovio kao pionir. Da bismo tačno uočili značaj Vitmenove pojave i shvatili sudbinu njegove poezije, neophodno je povesti računa o dvema osnovnim vizurama u kojima nam se ovaj pesnik ukazuje u najoštrijem osvetlje nju.

S jedne strane, Vitmena treba sagledati u tradiciji poezije njegovog jezika i tla na kojem je po nikao; onda u njemu prepoznajemo rodonačelnika američke poezije u savremenom smislu te reči. S druge strane, Vitmen nam se nameće kao jedan od velikih pesnika 19. stoleća koji su neposredno uticali na 20. stolće; preciznije, kao jedan od rodonačelnika poezije koju nazivamo modernom. Svaka ko, jedno je organski neodvojivo od drugog: pa ipak, fenomen Vitmenove poezije u ukupnoj njegovoj punoći najbolje ćemo shvatiti ako ga ovako razlozi, što će nam olakšati pristup do njegovih najznačajnijih konstitutivnih elemenata. Spomenimo najpre činjenicu da je američka poezija do Vitmena pisana u senci engleske poezije kao njena pro vincijalna ili, kako kaže Emi Louel, kolonijalna varijanta. Slično kaže i Karl Šapiro: U sedamnaestom veku smo imali naše metafizičke pesnike: u osamnaestom naše neoklasične mudrace; u devetnaestom naše romantičare.

Podražavanje je bilo pravilo sve do vremena Poa, Emersona i Vitmena… (E. A. Po je u američkoj poeziji usamljen slučaj: ako se oslobodio provincijalne imitacije, to ne znači da je neposredno uticao na formiranje onoga što se naziva američkom tradicijom u poeziji – nego je, preko Bodlera, više dejstvovao u duhovnoj klimi Evrope. Filozof Emerson je, kao što ćemo videti, odlučno uticao na Vitımena.) Vitmen stupa na scenu kao pesnik sa misijom: on hoće da govori u ime Amerike kao jednog novog podneblja, novog sveta, gde Muza treba da se iseli iz Grčke i Jonije; Vitmen otkriva američki jezik da bi njime saopstio svoju poruku jednog optimističkog (i mističnog) humanizma. Videčemo kakva je to poruka i u kojoj se meri Vitmen kao čovek sa porukom ili prorok razi lazi sa Vitmenom pesnikom; spomenimo za sada samo to da najevći deo kritike pogada upravo Vitmera kao nosioca jedne poruke, kao proroka, kao što odbrana Vitmena ističe prirodu i integritet pesnika. Međutim, ostaje nepobitna činjenica da sa Vit menovom pojavom nastaje moderna američka poezija – jedan vitalan i autentičan fenomen u savremenoj svjetskoj poeziji.


Izvor: Volt Vitmen: Vlati trave, preveo Ivan V. Lalić (predgovor Poezija Volta Vitmena, Ivan V. Lalić)
Ова слика има празан alt атрибут; име њене датотеке је kjhkhkkhc48d.png
Podržite naš rad čitanjem i dijeljenjem naših tekstova sa vašim prijateljima.
Hvala! ❤